เราได้รู้จักกับภาวะซึมเศร้ากันมากขึ้นแล้ววนสังคมปัจจุบัน และรวมไปถึงประโยชน์ของยาต้านเศร้าว่ามีข้อดีหลายหลายอย่าง แต่การทานยาต้านเศร้านั้นก็ใช่ว่าจะมีแต่ข้อดีเสมอไป ซึ่งหลายหลายอย่างนั้นมีข้อดีและมีข้อเสียที่ปะปนนกันอยู่ รวมไปถึงยาต้านเศร้าที่ก็ไม่ต่างจากสิ่งอื่น ๆ มีทั้งข้อดีและข้อเสีย การทานยาต้านเศร้านั้นอาจทำให้เกิดผลข้างเคียงได้เช่นกัน ซึ่งผลข้างเคียงของยาต้านเศร้าจะมีอะไรบ้างนั้นไปดูกัน
ผลข้างเคียงจากยาต้านเศร้า
1. คลื่นไส้ อาหารไม่ย่อย และท้องไส้ปั่นป่วน
ผู้ป่วยกว่า 40% ที่รับประทานยารักษาโรคซึมเศร้าชนิด SSRIs พบว่าตัวเองได้รับผลข้างเคียงไม่มากนักอยู่ในระดับปานกลาง หลังจากการรับประทานยา โดยจะมีอาการคลื่นไส้ ท้องเสีย อาเจียน และกระวนกระวาย และมีแนวโน้มที่ผู้ป่วยจะมีอาการดีขึ้นหลังจากนั้นภายในไม่กี่วัน
ซึ่งข้อดีของยากลุ่ม SSRI คือไม่มีฤทธิ์ Anticholinergic ฤทธิ์ง่วงซึมต่ำ สามารถใช้กับผู้ป่วยโรคทางร่างกาย เช่น โรคหัวใจ และผู้สูงอายุได้อย่างปลอดภัย พบการเสียชีวิตจากการกินยาเกินขนาดน้อยมาก
2. น้ำหนักเพิ่ม
มียาต้านเศร้าหลายตัวที่เมื่อทานแล้วจะทำให้น้ำหนักเพิ่ม เช่น Monoamine Oxidase Inhibitors (MAOIs) และ TCAs ซึ่งทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นได้ 0.59 – 1.32 กิโลกรัมต่อเดือน แต่น้ำหนักจะกลับมาปกติเมื่อใช้ไปในระยะยาว
3. ภาวะหย่อนสมรรถภาพทางเพศ
โดยเฉพาะยา SSRIs ที่จะไปช่วยเพิ่มระดับสารเซโรโทนินในร่างกาย และชะลอการตอบสนองของสมองต่อการกระตุ้นทางเพศ ส่งผลให้ความต้องการทางเพศลดลง องคชาตไม่แข็งตัว หรือคงความแข็งตัวได้ยาก ในผู้หญิงอาจมีภาวะช่องคลอดแห้ง และทำให้ถึงจุดสุดยอดทางเพศได้ช้าลงทั้งในผู้ชายและผู้หญิง
4. ปากแห้งและมองเห็นภาพไม่ชัด
การรับประทานยา TCAs ซึ่งยาตัวนี้จะไปขัดขวางตัวรับบางตัวของสารสื่อประสาทในสมอง ทำให้การผลิตน้ำตาลลดลง และนำไปสู่การมองเห็นภาพไม่ชัด อาการปากแห้ง คอแห้ง วิงเวียนศีรษะ หน้ามืดเมื่อเปลี่ยนอิริยาบถจากความดันลดต่ำลง มองเห็นภาพไม่ชัด
5. รบกวนการนอน
ยารักษาโรคซึมเศร้าส่วนใหญ่ออกฤทธิ์โดยการควบคุมสารสื่อประสาทหลายชนิด ซึ่งรวมถึงโดปามีนและเซโรโทนิน ที่มีบทบาทสำคัญต่อวงจรการหลับตื่น ซึ่งส่งผลทำให้รบกวนการนอน ซึ่งในผู้ป่วยบางรายจึงอาจมีอาการวิตกกังวล กระวนกระวาย นอนไม่หลับในช่วงแรกได้ เพราะยา Fluoxiten มีการจับตัวกับ 5HT2C receptor สูง จึงมีฤทธิ์ทำให้เบื่ออาหารในช่วงแรก และมีฤทธิ์กระตุ้นสูงกว่า SSRI ชนิดอื่น
6. มีความคิดฆ่าตัวตาย
ยาแก้ซึมเศร้ากลุ่ม SSRI อาจกระตุ้นให้ผู้ป่วยซึมเศร้ามีความคิดฆ่าตัวตายได้ในช่วงแรกของการรักษา แต่ก็มีหลายการศึกษาโต้เถียงกันว่าไม่เป็นเช่นนั้น และความเสี่ยงเช่นนี้อาจไม่จำเพาะกับยากลุ่ม SSRI เท่านั้น อย่างไรก็ตามพบว่า fluoxetine มีความปลอดภัยในแง่นี้มากกว่า SSRI ขนานอื่น
7. กลุ่มอาการเซโรโทนิน (Serotonin Syndrome)
อาการข้างเคียงชนิดนี้พบได้ไม่บ่อย แต่เป็นยาประเภทที่ควรทานเดี่ยว ๆ มันทานร่วมกับยาตัวอื่น ควรแจ้งแพทย์ให้ได้ทราบ รวมถึงวิตามิน อาหารเสริม และสมุนไพรชนิดใดก็ตามที่กำลังรับประทาน
8. ภาวะโซเดียมในเลือดต่ำ
ผู้ป่วยจะมีอาการคลื่นไส้ อาเจียน สับสน อ่อนเพลีย และในกรณีที่ร้ายแรงสามารถทำให้หมดสติหรือชักได้ ซึ่งยาตัวนี้อาจไปขัดขวางการทำงานของฮอร์โมนที่ควบคุมระดับของเหลวและโซเดียมในร่างกาย ผู้ป่วยสูงอายุจะได้รับผลกระทบที่รุนแรงจากกลไกนี้
ควรใช้ยาผ่านการดูแลของแพทย์
ผลข้างเคียงของยาต้านเศร้านั้นมีมากมายถึง 8 ข้อด้วยกันเลย ซึ่งหากว่าเราทานในปริมาณที่ไม่เหมาะสม มากเกินหรือน้อยเกิน จากการให้คุณก็อาจเปลี่ยนเป็นการให้โทษแทนได้เช่นกัน และยิ่งยาต้านเศร้าที่มีผลข้างเคียงในการทานยาเยอะแยะมากมายแบบนี้ เราจึงควรทำการปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญก่อนทานยา และใช้วิจารณญาณในการทานยาให้มีความพอดีพอเหมาะอยู่ในการดูแลของแพทย์
